Nhiều người chắc đã quên mất con Tò He là gì. Trẻ con thời này chắc cũng it đứa biết cái gì là Tò He. Mình thì cứ mãi thắc mắc... "sao không thấy ai bán Tò He nữa nhỉ"?
Ngày xưa, mỗi lần dắt mình đi chợ Bà nội vẫn hay cho mình lân la ở "quán" Tò He chọn một con Tò He xanh đỏ hoặc thích cái gì thì nói ông chủ hàng nặn cho. Nhìn mấy con tò hè trên cái mâm ngà ngà của ông lão mình vẫn hay tưởng tượng lung tung, hay nghĩ đến những câu chuyện cổ tích, những phép màu... Các món Tò he như rồng, phụng, như nải chuối, buồng cau, như ông Quan Công, Tề thiên Đại Thánh... dần dần hiện ra khi ông lão cầm cái lược con ấn vào cục bột... có cái gì đó thật là kỳ diệu...Một trò chơi gợi nhớ tuổi thơ và luôn làm mình nhớ quê ngoại kinh khủng... chả hiểu vì sao lại thế. Chắc có lẽ Ông Ngoại mình là người khéo tay, hay nặn con trâu, con ngựa bằng đất sét cho chị em mình chơi nên mình hay liên tưởng.
Lâu rồi không thấy người bán Tò He. Nội cũng không còn mà Ngoại cũng đã đi xa. Mình thấy mất mát nhiều thứ. Giờ có muốn cũng chẳng có ai nặn đồ chơi cho mà chơi. Nhiều khi ngồi nhớ mà buồn muốn khóc.
Tìm hiểu cách làm Tò He thì trên mạng cũng không thiếu cách hướng dẫn. Người ta định nghĩa con tò he là một thứ đồ chơi nặn bằng bột gạo tẩm màu, là một nét văn hoá dân gian, là món đồ chơi dân giã mộc mạc...Tò he cũng có "lịch sử" hình thành. Ban đầu là vật phẩm cúng tế, sau có gắn thêm kèn để thổi "tò te" và gọi trại thành tò he. Nếu trộn thêm đường vào bột thì con Tò He còn có thể ăn được. Người ta nói nghề làm Tò He là nghề "ăn dỗ trẻ con", tuy vậy cũng không phải là không vất vả và lắm công phu. Để nặn ra Tò he chỉ cần các loại nguyên liệu đơn giản như bột gạo, phẩm màu và que tre. Nhưng khâu làm bột lại là khâu công phu nhất...
Bộ gạo nếp và bột gạo tẻ pha theo tỷ lệ 1/1, nhào với nước cho đến khi bột nhuyễn, mịn, quyện dính vào nhau, vê thành cục. Cho cục bột vào nồi nước đang sôi, để 1 giờ đồng hồ đến khi bột nổi, chìm rồi lại nổi thì với ra, để nguội rồi nhuộm màu. Màu nhuộm cũng làm từ cây nhà lá vườn: màu xanh từ lá cây chàm hoặc cây riềng, màu đỏ từ quả gấc hay dành dành, màu vàng từ nghệ hoặc hoa hoè, màu đen từ tro bếp rơm hay cây nhọ nồi, màu tím từ một loại lá của người dân tộc ... Các màu nhuộm đều rất bền màu và không hề bị loang kể cả khi nặn chung với nhau... Lược dùng để chải tóc lại là dụng cụ đắc lực để tạo hình râu, tóc, gân lá, gân hoa, ...
Ngày xưa, ở đâu có quán Tò He là có một đám đông trẻ nhỏ xúm đen xúm đỏ xung quanh. Chỉ cần được xem các "nghệ nhân" thao tác thôi là đã mê tít rồi. Có đứa hý hửng ra mặt khi được bố mẹ cho tiền mua cho một con Tò He, cả bọn xúm vào "tư vấn" chọn con này, lấy con kia. Có đứa còn tỏ ra là "chuyên gia" khuyên nên nặn con này con nọ mới "xịn". Một đám con nít nhiều đứa chẳng quen biết gì nhau bỗng trở thành bạn lúc nào...
Rất nhiều nghề cũ đã lại được phục hồi. Vẽ chữ thư pháp, viết câu đối cũng đã có lại chỗ đứng dù mai một ít nhiều. Tại sao cái gì cũng phải mai một đi rồi người ta mới thấy tiếc nhớ và cố công làm nó sống lại? Giá như cứ đưa vào trường học thì mọi thứ sẽ trở nên thú vị rất nhiều và lại còn được phát triển nữa. Trẻ em được học tập, vui chơi, giải trí và rèn luyện tính thẩm mỹ của dân gian... như vậy có tốt hơn không?!
Ngày xưa, mỗi lần dắt mình đi chợ Bà nội vẫn hay cho mình lân la ở "quán" Tò He chọn một con Tò He xanh đỏ hoặc thích cái gì thì nói ông chủ hàng nặn cho. Nhìn mấy con tò hè trên cái mâm ngà ngà của ông lão mình vẫn hay tưởng tượng lung tung, hay nghĩ đến những câu chuyện cổ tích, những phép màu... Các món Tò he như rồng, phụng, như nải chuối, buồng cau, như ông Quan Công, Tề thiên Đại Thánh... dần dần hiện ra khi ông lão cầm cái lược con ấn vào cục bột... có cái gì đó thật là kỳ diệu...Một trò chơi gợi nhớ tuổi thơ và luôn làm mình nhớ quê ngoại kinh khủng... chả hiểu vì sao lại thế. Chắc có lẽ Ông Ngoại mình là người khéo tay, hay nặn con trâu, con ngựa bằng đất sét cho chị em mình chơi nên mình hay liên tưởng.
Lâu rồi không thấy người bán Tò He. Nội cũng không còn mà Ngoại cũng đã đi xa. Mình thấy mất mát nhiều thứ. Giờ có muốn cũng chẳng có ai nặn đồ chơi cho mà chơi. Nhiều khi ngồi nhớ mà buồn muốn khóc.
Tìm hiểu cách làm Tò He thì trên mạng cũng không thiếu cách hướng dẫn. Người ta định nghĩa con tò he là một thứ đồ chơi nặn bằng bột gạo tẩm màu, là một nét văn hoá dân gian, là món đồ chơi dân giã mộc mạc...Tò he cũng có "lịch sử" hình thành. Ban đầu là vật phẩm cúng tế, sau có gắn thêm kèn để thổi "tò te" và gọi trại thành tò he. Nếu trộn thêm đường vào bột thì con Tò He còn có thể ăn được. Người ta nói nghề làm Tò He là nghề "ăn dỗ trẻ con", tuy vậy cũng không phải là không vất vả và lắm công phu. Để nặn ra Tò he chỉ cần các loại nguyên liệu đơn giản như bột gạo, phẩm màu và que tre. Nhưng khâu làm bột lại là khâu công phu nhất...
Bộ gạo nếp và bột gạo tẻ pha theo tỷ lệ 1/1, nhào với nước cho đến khi bột nhuyễn, mịn, quyện dính vào nhau, vê thành cục. Cho cục bột vào nồi nước đang sôi, để 1 giờ đồng hồ đến khi bột nổi, chìm rồi lại nổi thì với ra, để nguội rồi nhuộm màu. Màu nhuộm cũng làm từ cây nhà lá vườn: màu xanh từ lá cây chàm hoặc cây riềng, màu đỏ từ quả gấc hay dành dành, màu vàng từ nghệ hoặc hoa hoè, màu đen từ tro bếp rơm hay cây nhọ nồi, màu tím từ một loại lá của người dân tộc ... Các màu nhuộm đều rất bền màu và không hề bị loang kể cả khi nặn chung với nhau... Lược dùng để chải tóc lại là dụng cụ đắc lực để tạo hình râu, tóc, gân lá, gân hoa, ...
Ngày xưa, ở đâu có quán Tò He là có một đám đông trẻ nhỏ xúm đen xúm đỏ xung quanh. Chỉ cần được xem các "nghệ nhân" thao tác thôi là đã mê tít rồi. Có đứa hý hửng ra mặt khi được bố mẹ cho tiền mua cho một con Tò He, cả bọn xúm vào "tư vấn" chọn con này, lấy con kia. Có đứa còn tỏ ra là "chuyên gia" khuyên nên nặn con này con nọ mới "xịn". Một đám con nít nhiều đứa chẳng quen biết gì nhau bỗng trở thành bạn lúc nào...
Rất nhiều nghề cũ đã lại được phục hồi. Vẽ chữ thư pháp, viết câu đối cũng đã có lại chỗ đứng dù mai một ít nhiều. Tại sao cái gì cũng phải mai một đi rồi người ta mới thấy tiếc nhớ và cố công làm nó sống lại? Giá như cứ đưa vào trường học thì mọi thứ sẽ trở nên thú vị rất nhiều và lại còn được phát triển nữa. Trẻ em được học tập, vui chơi, giải trí và rèn luyện tính thẩm mỹ của dân gian... như vậy có tốt hơn không?!
